Onderzoek (Click here for English version)

Aan het Centrum voor Justitiepastoraat worden enkele wetenschappelijke onderzoeken uitgevoerd. Hieronder volgt een (groeiend) overzicht:

Humaniteit in detentie als opdracht van de rk justitiepastor.

Onderzoeker: mr.drs. A.A.Th. van Eijk

Nederlandse justitiepastores, werkzaam in diverse contexten van detentie, worden geacht naast hun dagelijkse pastorale kerntaken ook aandacht en zorg te hebben voor de humaniteit in en tijdens detentie. Deze ‘humanitaire taak’ blijkt in de praktijk spanningen op te roepen in een organisatie die als een totaalinstituut is te omschrijven en een sterk wij-zij denken kent. De pastor komt met deze taak snel in een spanningsveld te staan van twee partijen. De positie van de justitiepastor is daarbij extra problematisch, omdat hij in persoon verenigt wat officieel gescheiden is: hij is in persoon tegelijkertijd rijksambtenaar en kerkelijk werker in een situatie waarin uitdrukkelijk sprake is van een scheiding van kerk en staat.

Daar komt bovenop dat justitiële inrichtingen niet op zichzelf functioneren, maar in een maatschappelijke en politieke context, waarin de functie en aard van straffen en detentie op dit moment vooral ontwikkelingen laat zien, die wijzen in de richting van versobering en verharding, en die de humaniteit in detentie onder druk lijken te zetten. Extra complicerend hierbij is het feit dat o.a. de diversiteit aan culturen in de justitiële inrichtingen en het begrip humaniteit een eenduidig verstaan van humaniteit niet vanzelfsprekend lijken te maken. Wat wordt in deze situatie van de justitiepastor met betrekking tot humaniteit verwacht en hoe vervult de justitiepastor deze taak?

Het onderzoek wil leiden tot een kritische bijdrage aan en verdere verheldering en formulering van de verwachtingen ten aanzien van de justitiepastor inzake de humaniteit in detentie en tot het aanreiken van inzichten ter voorkoming of ter oplossing van mogelijke problemen bij de uitvoering van deze taak, en als zodanig een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de positiebepaling en van de kwaliteit van het rk justitiepastoraat inzake kwesties aangaande humaniteit in justitiële inrichtingen.

Geestelijke begeleiding en bevrijding van woede en haat

Onderzoeker: drs. M. Terlouw-Sterk

Marja Terlouw-Sterk gaat onderzoek doen naar de vraag wat geestelijke begeleiding kan bijdragen aan bevrijding van mensen die gevangen zitten in woede en haat. Het gaat er daarbij om een goed beeld te krijgen van wat er in de pastorale praktijk aan de orde is en wat aanknopingspunt kan zijn om een veranderingsproces op gang te brengen. Het betreft een kwalitatief praktisch theologisch onderzoek gedurende 1 jaar dat zal uitmonden in een wetenschappelijk artikel. Zij zal daarbij begeleid worden door prof.dr. E.R. Jonker. Bij het onderzoek zijn onder andere de volgende vragen aan de orde:

• Waardoor komt het dat mensen niet kunnen loskomen van hun boosheid en hun impulsieve woede-uitbarstingen? Wat maakt dat ze niet in vrijheid kunnen kiezen het goede te doen, ondanks dat we geloven dat het kwade overwonnen is in Jezus Christus? Kunnen gevoelens van gemis en frustratie in verband worden gebracht met het verlangen naar God en daarmee tot bron worden van psychologische en spirituele groei en ontwikkeling?
• Hoe kunnen we vanuit het geloofsperspectief een andere kijk op het leven stimuleren en ontwikkelen? Welke taal en welke bijbelse teksten kunnen daarbij verder brengen? Hoe kunnen we zo leren bidden dat frustratie en woede daarin een goede plaats kunnen krijgen? Hoe is de relatie tussen psychologische factoren en geloofsperspectieven?
• Welke terugvalpreventie hanteren we in het pastoraat?
• Wat kan het tegoed zijn van een (kerkelijke) gemeenschap bij het verwerken van woede en kwaad? Welke pastorale antwoorden zijn er te geven op het probleem van het kwaad?

Een empirische peiling naar ritueel-liturgische strategieën in het Nederlandse rooms-katholieke justitiepastoraat

Onderzoeker: drs. Th. P. J. M. van Dun

Er is tot op heden nog nauwelijks onderzoek gedaan naar de liturgie, zoals die gevierd wordt door het rooms-katholieke justitiepastoraat in Nederland. Kenners van het veld zijn er van overtuigd, dat de doelgroep van het rooms-katholieke justitiepastoraat, de ingeslotenen, enerzijds qua geloofsstatus te kwalificeren is als marginaal-kerkelijk, anderzijds een grote geloofshonger en behoefte aan toeleiding tot geloof en geloofsexpressie heeft. De onderzoeker wil daarom de kerkdiensten, zoals die door de rooms-katholieke justitiepastores worden gevierd in de Inrichtingen van Justitie, onderzoeken op de ritueel-liturgische strategieën die door de justitiepastores worden aangewend om hun pastoranten toe te leiden tot vieren . De inzet van het onderzoek zal de beantwoording zijn van twee vragen:

1. Of en, zo ja, in welke mate zetten de rooms-katholieke justitiepastores in Nederland ritueel-liturgische strategieën in om hun kerkgangers tot vieren van de liturgie te brengen en ook;
2. Hebben die ritueel-liturgische strategieën het beoogde effect. Het onderzoek zal gehouden worden vanuit de invalshoek van de liturgiewetenschap.

De opzet van het onderzoek zal die van een kwalitatieve empirische peiling zijn. Het verslag van het onderzoek en de onderzoeksresultaten zal de vorm hebben van een dissertatie.

Zie ook: onder 'medewerkers'.